Een loopantenne voor middengolf
De middengolfband is nog altijd boeiend om te beluisteren. Met een eenvoudige loopantenne kan je vaak zwakke zenders beter ontvangen en storingen verminderen. Zo’n antenne neemt weinig plaats in, is meestal binnenshuis te gebruiken en kan je richten door ze te draaien. Dat maakt ze bijzonder geschikt voor wie graag experimenteert met radio-ontvangst.
Wat is een loopantenne?
Een loopantenne bestaat uit een draad die in een lus is gelegd, bijvoorbeeld in een cirkel of vierkant. Bij een afgestemde loop is die draad verbonden met een condensator. Samen vormen ze een resonantiekring die je op een bepaalde frequentie kan afstemmen.
Een loopantenne voor middengolfontvangst is doorgaans een magnetische antenne. Ze reageert vooral op het magnetische deel van de radiogolf. Omdat ze relatief weinig elektrische storing oppikt, kan ze binnenshuis soms beter presteren dan een lange draadantenne.
Waarom een loop gebruiken?
- Richtbaar: door de antenne te draaien kan je een zender sterker ontvangen of een storingsbron onderdrukken.
- Compact: een loop past meestal op een tafel of in de buurt van de radio.
- Afstembaar: met een afstemcondensator kan je de antenne op de gewenste frequentie laten resoneren.
- Geschikt voor experimenten: de afmetingen, het aantal windingen en de koppeling met de ontvanger kan je eenvoudig aanpassen.
Een loop is geen wondermiddel: de resultaten hangen af van de constructie, de plaats in huis en de lokale storingen. Toch kan het draaien van de antenne een groot verschil maken. De richting loodrecht op het vlak van een kleine loop geeft doorgaans een diepe ontvangstnul. Daarmee kan je een ongewenste zender of storing soms sterk verzwakken.
Een eenvoudige afgestemde loop bouwen
Voor een eerste proef kan je een vierkant raamwerk maken van hout of kunststof. Wikkel er meerdere windingen geïsoleerde koperdraad rond en sluit de uiteinden aan op een variabele condensator. Een condensator uit een oude radio kan geschikt zijn, bijvoorbeeld een exemplaar met een bereik van ongeveer 10 tot 365 pF.
Als vertrekpunt kan je een raamwerk van ongeveer 60 tot 100 cm gebruiken met 5 tot 10 windingen draad. Dit zijn richtwaarden: de benodigde inductantie hangt onder meer af van de grootte van de loop, het aantal windingen en de afstand tussen de draden. Het is dus normaal dat je het ontwerp moet aanpassen om het gewenste frequentiebereik te bestrijken.
De resonantiefrequentie wordt bepaald door de inductantie van de windingen en de capaciteit van de condensator. Een grotere capaciteit verlaagt de resonantiefrequentie; een kleinere capaciteit verhoogt ze. Met een geschikte combinatie kan de loop afgestemd worden op een groot deel van de Europese middengolfomroepband, die ongeveer van 531 tot 1602 kHz loopt.
Aansluiten op de ontvanger
De eenvoudigste methode is de loop rechtstreeks op een geschikte antenne-ingang aan te sluiten. Dat werkt niet met elke radio even goed: de ingang van de ontvanger kan de afstemming beïnvloeden. Een praktische oplossing is een aparte koppelwikkeling. Maak daarvoor één winding aan de binnenkant van de grote loop en sluit die aan op de antenne-ingang van de radio. De grote windingen met de condensator vormen dan de afgestemde kring; de kleine winding brengt het signaal over naar de ontvanger.
Begin met een losse koppeling. Als de koppelwikkeling te sterk gekoppeld is, kan de afstemming minder scherp worden. Door de afstand of de positie van de koppelwikkeling te veranderen, kan je het resultaat verbeteren.
Afstemmen en plaatsen
- Zet de loop op een plaats waar ze vrij kan draaien.
- Stem de ontvanger af op een middengolfzender.
- Verstel de condensator tot de zender het sterkst of het zuiverst klinkt.
- Draai de loop langzaam en luister of de ontvangst verbetert of een storing afneemt.
- Herhaal indien nodig de afstemming: de beste stand van de antenne kan veranderen met de frequentie.
Plaats de loop niet vlak naast een computer, ledlamp, televisie, oplader of ander elektronisch toestel. Die apparaten kunnen storing veroorzaken. Probeer de antenne ook op verschillende plaatsen in de kamer: soms maakt een verplaatsing van enkele tientallen centimeters al een merkbaar verschil.
Actieve en passieve loops
Een passieve loop gebruikt geen versterker. Ze is eenvoudig te bouwen en kan door haar afstemming en richtwerking al een goede ontvangst opleveren. Een actieve loop bevat een elektronische versterker, waardoor ze een zwak signaal aan een ontvanger kan aanbieden zonder een lange kabel rechtstreeks aan de afgestemde kring te hangen.
Meer versterking betekent niet automatisch betere ontvangst. In een omgeving met veel sterke zenders of elektrische storing kan een versterker de ruis en ongewenste signalen mee versterken. Daarom is het verstandig eerst een passieve constructie te proberen en pas daarna eventueel een versterker toe te voegen.
Tot slot
Een loopantenne voor middengolf is een compact en leerzaam project. Met een raamwerk, enkele windingen draad en een afstemcondensator kan je zelf onderzoeken hoe resonantie, antennerichting en storingen de ontvangst beïnvloeden. Experimenteer met de vorm, het aantal windingen en de plaatsing: vaak ontdek je zo de beste oplossing voor jouw radio en luisteromgeving.
6 Tips voor het Optimaliseren van een Middengolf Loopantenne
- Stem de loop af op de gewenste middengolffrequentie.
- Draai de loop voor de beste ontvangst.
- Plaats de antenne weg van metalen voorwerpen.
- Houd ze uit de buurt van storende elektronica.
- Gebruik stevige, korte aansluitdraden.
- Experimenteer met de hoogte en plaatsing.
Stem de loop af op de gewenste middengolffrequentie.
Stem de loopantenne af op de frequentie van de zender die je wil ontvangen. Draai daarvoor langzaam aan de afstemcondensator terwijl je naar de radio luistert: op de juiste stand klinkt het signaal meestal het sterkst en het duidelijkst. Controleer de afstemming telkens wanneer je naar een andere middengolfzender overschakelt.
Draai de loop voor de beste ontvangst.
Draai de loopantenne langzaam terwijl je naar de zender luistert. De ontvangst kan sterk veranderen naargelang de richting: in de beste stand klinkt het signaal sterker en helderder. Hoor je storing of een ongewenste zender, draai de loop dan tot die zoveel mogelijk wegvalt. Stem de condensator na het draaien eventueel opnieuw af voor het beste resultaat.
Plaats de antenne weg van metalen voorwerpen.
Plaats je loopantenne niet vlak bij metalen voorwerpen, zoals een radiator, metalen kast of raamkozijn. Metaal kan het magnetische veld van de antenne beïnvloeden en de afstemming of ontvangst verstoren. Zet de antenne bij voorkeur op enige afstand van zulke voorwerpen en draai of verplaats ze tot je het beste signaal krijgt.
Houd ze uit de buurt van storende elektronica.
Plaats je loopantenne niet vlak bij elektronica zoals computers, ledlampen, opladers of televisies. Die toestellen kunnen elektrische storing veroorzaken, waardoor je meer geruis hoort en zwakke middengolfzenders moeilijker ontvangt. Zet de antenne indien mogelijk een eindje verder en probeer verschillende plekken in de kamer uit: zelfs een kleine verplaatsing kan de ontvangst merkbaar verbeteren.
Gebruik stevige, korte aansluitdraden.
Gebruik stevige, korte aansluitdraden tussen de loop, de afstemcondensator en de ontvanger. Lange of dunne draden voegen ongewenste inductantie en weerstand toe, wat de afstemming kan beïnvloeden en het signaal verzwakken. Korte, stevige verbindingen helpen de antenne stabieler en efficiënter te werken.
Experimenteer met de hoogte en plaatsing.
Experimenteer met de hoogte en plaatsing van je loopantenne: zet ze op verschillende plekken in de kamer en probeer ze hoger of lager te plaatsen. Een kleine verplaatsing kan al een groot verschil maken in ontvangst en storingen. Houd de antenne liefst uit de buurt van elektronica, metalen voorwerpen en elektrische bedrading, en draai ze telkens opnieuw om de beste richting te vinden.
